TÜRK İSTİHBARAT EFSANESİ: TEŞKÎLÂT-I MAHSÛSA

TEŞKİLAT-I MAHSUSA NEDİR, NE ZAMAN VE KİM TARAFINDAN KURULMUŞTUR?

 Trablusgarp ve Balkan Savaşlarında tohumu ekilen Teşkîlât-ı Mahsûsa Osmanlı modern döneminin ilk ciddi istihbarat örgütüdür diyebiliriz.¹ Kurulduğu dönemde devletin ihtiyacı olan bir teşkilat olduğunu söylemek mümkündür zira Batılı devletlerin bu konudaki casusluk faaliyetleri dönem içerisinde oldukça fazladır. Teşkilatın kuruluş tarihi ihtilaflı olsa da 1914 yılında I.  Dünya Savaşı sırasında Harbiye Nezaretine bağlı aktif resmi bir kurum haline gelmiştir.² Teşkîlât-ı Mahsûsa’nın kurucusu Enver Paşa,  ilk başkanı ise Binbaşı Süleyman Askeri Bey’dir.

 Yukarıda da değindiğimiz gibi Teşkîlât-ı Mahsûsa fikrinin Trablusgarp Savaşı sırasında ortaya çıktığını söyleyebiliriz. Nitekim İtalya’nın Trablusgarp’ı işgali sırasında bölgeye gizlice sızan Osmanlı subayları arasında Mustafa Kemal Bey, Fethi Bey, Nuri Bey gibi Osmanlı subaylarından Enver Bey de bulunmaktaydı. Burada halkı örgütleyerek işgal kuvvetlerine karşı elde ettikleri güç anlaşılan Enver Bey’i bu konuda yüreklendirmişti.³ 

Harbiye Nezaretine bağlı bir kurum olarak sahaya çıkmadan önce gerek Trablusgarp’ta bulunan Osmanlı subaylarının yerel halkı örgütlendirerek oluşturduğu müfrezelerine de “Teşkîlât-ı Mahsûsa” denmesi, aynı zamanda Balkan Savaşlarında da bu adla anılan müfrezelerin bulunması, örgütün adının ilk kez bu bölgelerdeki gayrinizami birlikleri ifade ettiğini ortaya koymaktadır^.⁴

Teşkîlât-ı Mahsûsa, I. Dünya Savaşı'nın bitmesiyle tasfiye edilmiştir.

TEŞKÎLÂT-I MAHSUSA’NIN AMACI NEYDİ?

Teşkîlât-ı Mahsûsa’nın temel amacı hiç şüphesiz savaş sırasındaki Osmanlı Devletinin güvenliğini sağlamaktı. Örgüt dışarıda ve içeride, cephede ya da cephe gerisinde Batılı devletlere karşı savaş esnasında ülkenin bütünlüğünü koruma amacıyla kurulmuştur.⁵

Aynı zamanda, daha önce belirttiğimiz gibi Teşkîlât-ı Mahsûsa’nın geçmişi İtalyan işgali altındaki Trablusgarp Savaşına kadar gitmektedir. Örgütün faaliyetleri de çoğunlukla Trablusgarp gibi sömürge bölgelerde devam etmiştir. Amaç sömürge bölgelerdeki Müslümanların cihad-ı ekber çağrısına uymaları, Doğu halklarının istiklal yolculuklarını destekleyerek Osmanlıya karşı sadakatlerini koruyabilmelerini sağlamaktı.⁶

 Teşkilatın önde gelenlerinden Eşref Kuşçubaşı’nın  Teşkîlât-ı Mahsûsa’nın amacı ile ilgili sözleriyle yazıyı sonlandıralım:

 “Osmanlı Devleti içinde gaye ve fikir birliği yapmak, dünya yüzündeki bütün  Türkleri bir bayrak ve bir devlet telakkisi altında birleştirmek, temsil ettiğimiz manevi iman nizarnı olan Müslümanlığı, takip edilecek harici siyasetin müessir kuvveti haline koymak ve bunun kadrosunu yetiştirmek gayesiyle Teşkîlât-ı Mahsûsa kurulmuştur. Teşkîlât-ı Mahsûsa, bazılarının zan ve tahmin, hatta iddia ettikleri gibi mücerret haber alma, istihbarat, düşman memleketlerinde isyan ve hadiseler çıkarmak için kurulmuş bir müessese değildi. Bu taraf onun fiili sahada başarmaya çalıştığı işlerdi ki Mısır, Tunus, Fas, Hindistan ve bütün siyah Afrika'nın bugün tahakkuk eden istiklalinde, bizim Teşkîlât-ı Mahsûsa'nın himmeti ve tesirleri tasavvur edildiğinden çok daha büyük ve mühimdir. Bugün, bu ülkelerdeki neticeleri elde edenlerin çoğunun ya kendileri, ya kendilerinin çok yakınları ve bir nesil evvelkileri Teşkîlât-ı Mahsûsa'nın kadrosu içinde vazife almış vatansever şahsiyetleri, Osmanlı İmparatorluğu'nun sukut ve çöküş devresinde bile dünyada temsil ettiği kudret ve bilhassa mazisi, böyle bir harekete çok müsaitti.” ⁷

DİPNOTLAR

¹ Tuğrul Oğuzhan Yılmaz Teşkîlât-ı Mahsûsa’nın Doğu Afrika Faaliyetleri, İstanbul, Ötüken Yayıncılık, 2021, s. 118.

² Yılmaz, a.g.e., s. 119.

³ Çağdaş Yüksel, Atatürk Araştırma Merkezi, Atatürk Ansiklopedisi, 2021, s. 2.

⁴ Yılmaz, a.g.e., s. 118.

⁵ Yılmaz, a.g.e., s. 119.

⁶ Yılmaz, a.g.e., s. 120.

⁷ Celal Bayar, Ben De Yazdım, c.5, s. 102, İstanbul 1997, Sabah Kitapları.

BİBLİYOGRAFYA

Bayar, Celal. Ben de Yazdım. Cilt 5. İstanbul: Sabah Kitapları, 1997.

Yılmaz, Tuğrul Oğuzhan. Teşkîlât-ı Mahsûsa’nın Doğu Afrika Faaliyetleri. İstanbul: Ötüken Yayıncılık, 2021.

Yüksel, Çağdaş. “Atatürk Araştırma Merkezi.” Atatürk Ansiklopedisi, 2021, s. 2.

Okuduğunuz İçin Teşekkürler