Bizim Köy
Köy enstitüsünün tezgahından geçen Mahmut Makal güçlü bir eğitim temeline sahiptir. Milli Eğitim Bakanlığı'nda öğretmenlik ve müfettişlik gibi görevler üstlenen Makal sosyalist bir bakış açısına sahiptir. Genel tarih anlatısında sayısal veriler, siyasi olaylar-kişiler ve savaşlar daha yüksek hacim kaplarken sıradan insanların yaşantısı kıyılarda kalmaktadır. Makal'ın sosyalist bakış açısı ve insanı merkeze alması bu yönden çok kıymetli bir özelliktir. Eser, bize Anadolu taşra halkının gündelik yaşamı, olayları yorumlayış şekli ve alışkanlıklar hakkında eşsiz bilgiler sunmaktadır. İlk satırları okumaya başlarken ilerideki süreçte çok şaşıracağım bilgilere şahitlik edeceğimin farkındaydım fakat özellikle kişilerin beslenme yaşam tarzlarının bu kadar asgari düzeyde olduğunu tahmin etmiyordum. Doğruyu söylemek gerekirse yer yer kasvetlerde boğulduğum hatta içimin karardığı oldu. Bunun sebebi bahsedilen dönemin benim için sanayi hamlelerinin olduğu, memleketin dört bir yanından kalkınma girişimlerinin baş gösterdiği ve savaşın yıkımının acılarının geride kaldığı bir dönem olmasıdır.
Siyasi tarihin etrafından dolaşıp sosyal tarihe indiğimizde acı gerçekler bizi karşılıyor. Sefaletten borç harçla ancak karnını doyuranlar bir tarafta çocuğunu satanlar başka bir tarafta köylüyü sömürüp mülküne mülk katan ağalar çok başka bir tarafta. Mahmut Makal'ın bu eseri taşranın ne kadar izole ve tutucu olduğunu bütün gerçekliğiyle bize gösteriyor. Tabi eserden sadece bu anlamlar çıkmıyor gerçekten okumasını bilirseniz size baazı yargı özellikleri veriyor. Köylünün ne kadar muhafazakar olduğunu iyice anlayınca erken cumhuriyet dönemi yapılan inkılapların neden hâlâ eleştirildiğini ve şiddetli bir tepkiye neden olduğunu bir kez daha anlayabiliyorum.
Askerî tutum pratiktir müdahale edilmesi gerekiyorsa edilir strateji çizilir ve hızlı harekete geçilir fakat köylü böyle değildir. Taşranın velli başlı gelenekleri vardır; taşra vergisini verir merkezden kopuk yaşar sürekli müdahaleden rahatsız olur ve sistemin değişme ihtimali taşralıyı korkutur çünkü oturmuş bir sistemi terk etmek demek bilinmezliktir. Milli Mücadele neticesinde iktidarı elde eden Gazi Paşa ve silah arkadaşları yüzyılların açığını kısa sürede kapatıp muasır medeniyetler seviyesine ulaşmak ve kalkınmak istiyordu. Bu kalkınma sadece ekonomik değildi çünkü Avrupa (Batı) kendi arasında güçlü bir ittifak kurmuştu bu ittifaktan mahrum kalmak feci bir gerilemeye sebebiyete verebilirdi bu yüzden ılımlı olmak ve tabiri caizse biraz da sevimli olmak gerekmekteydi.
Avrupa ile bütünleşme süreci için her kafada farklı fikirler dolaşmaktaydıi Gazi Paşa, milli egemenliğe ve bağımsızlığa zarar gelmeyecek adımlar atma konusunda katı bir tutumdaydı fakat bazı gerekli hamleler de yapılmak zorundaydı. İşte bu hızlı ve sert devrimler dönemi halktaki bazı kesimlerde alerjiye neden oldu. Devrimci kadro halkın ağır yapısından rahatsız duyuyor kısıtlı vakti değerlendirmeye çalışıyordu bu bazı kişileri ve politikaları jakobenliğe sürükleyecek derecede ciddi bir durumdu. Halk kısmında ise durum bundan farksızdı; devrimlerin hızlı ve sert olması kötü bir durum olarak yorumlandı ve devlet-halk makası iyice açıldı. Bu eser bu olayı yorumlamada gayet değerli bilgileri bize sunuyor.
Eseri okuduktan sonra kendinize biraz zaman verin ve bilinmeyeni (halkın yaşam dinamiği) anlamaya çalışın. Eserin her kesime yararlı olacağı kanaatindeyim fakat geniş ve pencerelerden bakmak isteyen tarih meraklısı arkadaşlarıma çok daha fazla yararı olacaktır metoduna bile etki edecektir. Yazım yılının eski olması sebebiyle şu anda çok kullanmadığımız bazı kelimeler mevcuttur fakat okumanızı engelleyecek bir durum söz konusu değil gayet sade bir dille yazılmış ve çay eşliğinde keyifle okunacak bir eserdir. İyi okumalar...




